قلعه گبری شهرری ؛ گنج قلعه گبری افسانه است یا واقعیت؟!

قلعه گبری شهرری یکی از جاذبه‌های تاریخی و اسرارآمیز است. این قلعه به دوران ساسانیان برمی‌گردد و احتمالاً توسط زرتشتیان (گبران) ساخته شده است؛ به همین دلیل به آن “قلعه گبری” می‌گویند. نام آن در واقع اشاره به اقلیت دینی زرتشتی دارد که پیش از ورود اسلام به ایران در این نواحی سکونت داشتند. این قلعه با نام‌های دیگری مانند قلعه گبرها، کافر قلعه یا دژ گبری نیز شناخته می‌شود و از قدیمی‌ترین بناهای خشتی ایران محسوب می‌گردد.

قلعه گنج کجاست؟ در این بلاگ تاریخچه، معماری شگفت ‌انگیز، ادرس قلعه گبری شهر ری، فضای داخل و تصاویر، نقشه، گنج قلعه گبری را بررسی می‌نماییم. با هتل آساره همراه باشید تا راز این دژ کهن را کشف کنید.

معرفی قلعه گبری شهر ری

قلعه گبری شهرری دیواری ناهموار است که در زمان‌های قدیم در مسیر عبور کاروان قرار داشته و مردم برای سفر به اصفهان، شیراز و… از کنار آن عبور می‌کردند. گروهی از باستان شناسان معتقدند که این قلعه در زمان های گذشته به عنوان پناهگاه یا محل تجمع زرتشتیان و پیروان آیین باستانی ایران بود. همچنین ممکن است این محل برای سکونت برخی از فرماندهان نظامی یا اشراف آن دوران بوده باشد.

کاربری اصلی این قلعه دفاع در برابر شورش‌های دشمنان بود، ولی در طول تاریخ، کاربردهای گوناگونی داشته است. این دژ تاریخی علاوه بر حفاظت از شهر در مقابل حمله دشمنان، به عنوان مکانی برای اسکان سربازان ساسانی، محل نگهداری سلاح، انبار غله و ذخیره سازی مواد غذایی مورد استفاده قرار گرفت. تعدادی سنگ قبر در قلعه قرار دارد. برخی از سنگ قبرها قدمتی بیش از 100 سال دارند. قبر مردآویج زیاری، بنیان گذار سلسله آل زیار نیز در این مکان است.

گنج قلعه گبری شهرری ؛ کشف راز دژ اسرار آمیز

گنج قلعه گبری یکی از اسرار آمیزترین افسانه‌های تاریخ ایران است. بسیاری از ماجراجویان سال‌ها به دنبال نشانه‌ای از گنج قلعه گبری بوده‌اند. باستان شناسان طی سال‌ها با حفاری و تحقیقات مختلفی که داخل این قلعه انجام دادند، ظروف سفالی، سکه، زیور آلات و ابزارهای جنگی گوناگون در آن کشف کردند.

یکی از موضوعات جذاب درباره این قلعه، افسانه‌هایی است که درباره گنج قلعه گبری تهران نقل می‌شود. برخی باور دارند که در دل قلعه یا زیر زمین‌های پنهان آن، گنج قلعه گبری مربوط به دوران ساسانی مخفی شده است. این باورها باعث شده بود که در گذشته برخی افراد برای یافتن گنج قلعه گبری ، اقدام به تخریب قسمت‌هایی از آن کنند؛ اقدامی که متأسفانه آسیب‌های جدی به این بنا تاریخی وارد کرد. اگرچه تاکنون هیچ گنجی به عنوان گنج قلعه گبری به طور رسمی در این مکان کشف نشده و باستان شناسان همچنان در حال بررسی و تحقیق درباره قلعه هستند؛ اما افسانه گنج قلعه گبری همچنان یکی از جنبه‌های جذاب فرهنگی و تاریخی آن به شمار می‌رود.

تاریخچه تپه گبری ری

دژ گبری شکوه ایران باستان را نمایش می‌دهد. این دژ یکی از آثار به ‌جامانده از دوران ساسانیان و حتی قبل از آن می‌باشد. این قلعه بالغ بر 2000 سال قدمت دارد. برخی باستان شناسان معتقدند که این قلعه در دوره اشکانیان ساخته شده و بعدها در زمان ساسانیان مورد استفاده قرار گرفته است.

قبل از انقلاب از این بنا به عنوان کارخانه باروت سازی استفاده می‌شد. پس از مرگ صاحب کارخانه، قلعه در اختیار آستان عبدالعظیم حسنی قرار گرفت. در اسفند ماه سال 1376 این بنا با شماره 1982 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. دژ نظامی گبری به مرور زمان فرسایش یافته و اکنون تنها بخش کمی از آن باقیمانده است.

معماری قلعه گبری شهر ری ؛ شاهکار خشتی ایران باستان

مساحت این قلعه 3000 متر مربع می‌باشد. این قلعه با خشت و گل ساخته شده و معماری آن بسیار جالب توجه است. دیوارهای بلند و مستحکم با ارتفاع زیاد، 4 برج دیده بانی با حدود 17 متر ارتفاع و حیاط مرکزی، بخش‌هایی از معماری این قلعه هستند. درب های ورودی قلعه بسیار محکم ساخته شده تا امنیت آن افزایش یابد. به طور معمول از چندین لایه محافظتی برای عبور استفاده می‌شد. فضای داخل قلعه شامل اتاق‌ها و برج‌هایی برای نگهبانان و ساکنان قلعه بود. این قلعه بر روی تپه قرار دارد و برج‌های دیده بانی برای مراقبت از منطقه طراحی شده‌اند. موقعیت استراتژیک آن، امکان دید کامل بر منطقه را فراهم می‌کرد و این موضوع باعث می‌شد حملات دشمن زودتر شناسایی شده و آمادگی لازم برای دفاع فراهم شود.

دیوارهای قلعه از مصالح مقاوم مانند سنگ و آجر ساخته شده‌اند. از این بنای باشکوه، اکنون تنها 2 برج با پنجره‌هایی در 3 طبقه باقی مانده است. ورود به داخل قلعه مانند سفر به دل تاریخ است. دیوارهای ضخیم، فضای رمزآلود و معماری دفاعی خاص آن، حس حضور در یک دژ باستانی را به بازدید کننده القا می‌کند.

داخل قلعه گبری ؛ نگاهی به داخل دژ تاریخی

همانطور که گفته شد، فضای داخل قلعه گبری شامل اتاق‌ها و برج‌هایی برای نگهبانان و ساکنان قلعه بود. در سال‌های گذشته از فضای داخل قلعه گبری به عنوان انبار استفاده می‌شد و بازدید کننده اجازه ورود و بازدید از آن را نداشت. بازدید از داخل قلعه گبری فقط با مجوز و نامه امکان پذیر بود.

داخل قلعه گبری اتاق هایی با دیوار ضخیم قرار دارد. فضای داخل قلعه گبری شامل: انبارها، مکان نگهداری آب و سیستم فاضلاب می‌باشد.

قلعه گبری کجاست؟ + موقعیت جغرافیایی

دژ گبری در محدوده 50 کیلومتری جنوب غربی پایتخت قرار دارد. این قلعه در جنوب شرقی شهر ری و در منطقه علائین شهرری واقع شده است. بعد از چهار راه سلمان فارسی، مقابل فروشگاه شهروند شهر ری، بنای خشتی قلعه را خواهید دید.

ادرس قلعه گبری شهر ری

ادرس قلعه گبری شهر ری: استان تهران – شهر ری – بزرگراه شهید آوینی – خیابان شهید کریم شیرازی – شهرک علائین

تصاویر قلعه گبری تهران

با مشاهده تصاویر قلعه گبری، با ویژگی‌های این دژ تاریخی آشنا می‌شوید. همانطور که در تصاویر می‌بینید، این بنا روی یک تپه و منطقه مرتفع قرار دارد تا کنترل منطقه از بالا امکان پذیر باشد. دیوارهای خشتی عظیم، هنوز استوار ایستاده‌اند.

فضای داخل بنا و اتاق های تو در توی آن نشان دهنده زندگی در گذشته می‌باشد. برج‌های باقیمانده محل دیده بانی نگهبانان قلعه را نشان می‌دهند. تصاویر قلعه گبری نشان می‌دهد که برج‌های این بنا تخریب شده و فقط قسمتی از دیوارهای طولانی آن باقی مانده‌اند.

ساعت بازدید و قیمت بلیط قلعه گبری

ساعت بازدید از این بنای تاریخی هر روز از ساعت 8 الی 13 می‌باشد. بازدید از این قلعه شامل پرداخت هزینه نمی‌باشد و رایگان است. مسافران می‌توانند برای بازدید از این بنای تاریخی و مکان‌های دیگر شهر ری، اتاق های هتل آساره را رزرو نمایید.

نقشه دسترسی به قلعه گبری شهرری

مسیر دسترسی به تپه گبری ری

برای بازدید از این دژ تاریخی می‌توانید از خودروی شخصی یا وسایل نقلیه عمومی استفاده نمایید.

مسیر دسترسی به قلعه گبری شهرری با مترو

برای رفتن به این قلعه با مترو، کافی است در ایستگاه شهر ری از مترو پیاده شوید، 3.7 کیلومتر با قلعه فاصله خواهید داشت.

مسیر دسترسی به قلعه گبری شهرری با اتوبوس

برای دسترسی به دژ گبری با اتوبوس، باید از اتوبوس‌های مسیر شهرک علائین استفاده نمود. پس از پیاده شدن از اتوبوس با کمی پیاده روی به قلعه خواهید رسید.

فاصله هتل آساره تا قلعه گبری تهران

فاصله هتل آساره تا این مسجد حدود 20.4 کیلومتر و زمان سفر حدود 30 دقیقه می‌باشد.

مکان های دیدنی اطراف قلعه گبری

حرم شاه عبدالعظیم، آرامگاه بی بی شهربانو، برج طغرل، باروی ری، بقعه جوانمرد قصاب، برج اینانج، آرامگاه ابن بابویه، برج خاموشان و آتشکده بهرام از جاهای دیدنی اطراف این قلعه هستند.

کلام آخر

دژ گبری نمونه‌ای از بنای دفاعی و معماری نظامی زمان قدیم را به نمایش می‌گذارد. این دژ نظامی تلفیقی از تاریخ و رمز و راز است و به عنوان یکی از مکان های تاریخی تهران و اثری مهم در شهر ری، هر ساله گردشگران زیادی را جذب می‌نماید. بازدید از این مکان هم تجربه‌ای فرهنگی است و هم فرصتی برای درک بهتر از ریشه‌های باستانی سرزمین ایران می‌باشد. اگر اهل ماجراجویی و تاریخ هستید، بازدید از داخل این قلعه را به لیست مکان‌های دیدنی خود اضافه کنید.